Dğerli ziyaretçilerimiz,  Öğretmenlik mesleğimizin yanı sıra, 40 yılı aşkın bir süredir hiç bir ticari kaygımız olmadan elimizden geldiğince hep aynı anlayışla oldukça sınırlı sayıdaki kovanlarımız ile arıcılık yapmaktayız.  Bununla birlikte yerli ve yabancı (özellikle bilimsel çalışmalardan) kaynaklardan da faydalanarak arıcılık ve arı ürünleri hakkındaki bilgilerimizi sitemiz vasıtası ile paylaşarak bal ve diğer arı ürünleri tüketicilerini bilinçlendirmek için gayret ediyoruz.  Özellikle bize gelen mesajlarda ve görüşmelerimizde  ziyaretçilerimizin  ”gerçekten ürettiğiniz bal saf mı, biz kimseye inanamıyoruz” ve benzeri şekilde ifadeleri dikkatimizi çekiyor. Bu nedenle diğer yazılarımızda da belirttiğimiz bazı hususları biraz toparlamak istiyoruz ;  

Saf Bal, Gerçek bal, organik bal ve benzer ifadeler bizce “üretim aşamasından, tüketicinin eline geçene kadar hiç bir işlem görmemiş (kaynatılmamış vs), içine ek katkı konmamış (aroma, reçelimsi şuruplar vs) , arılara; kek, şeker vb takviye hiçbir miktar ne nedenle  yapılmamış, bal mevsiminde arıya ilaç verilmemiş, tarım ve yerleşim birimlerinden yeteri miktarda uzak olan bölgede üretilmiş” bal için kullanılmalıdır.  Kısaca 1000 yıl önce üretilen bal ne ise o dur.  Bunun yanında balın üretildiği bölgeye, arıların cinsine vb etkenlere göre balın kalitesi değişir.

Arıcının yanına gizlice gidip arıya bir katkı vs verip vermediğini görmekten ya da kendi balınızı üretmekten başka bir şekilde balın saf olduğunu alamanız pek mümkün değildir.  Basit tahlil yöntemleri sadece baldaki bazı değerlere bakarak sonuç verir ve buna göre çoğu bal saf çıkar.  Neden 13 TL’ye (toptan alırsanız 8-9TL) bal varken 150-200 TL ye’de bal satılır ve fiyatı ne olursa olsun hepsi saf diye satılır.  O zaman bu fark neden ? Şunu biliyoruz 8-10 TL’ye toptan bal alıp yol kenarlarında saf diye 50 TL’ye satılır.  Neden ? Çünkü tüketicinin bunu anlaması zordur, nasıl anlayabilirsiniz ki ?  Saf bal üretmek ciddi emek ister, ciddi risk içerir eğer geçiminizi arıcıktan sağlıyorsanız (hiç bal üretemeyebilirsiniz şartlara göre) ve en önemlisi ciddi vicdan ister.  Çoğu arıcı kendi ailesine kendi ürettiği balı yedirmez neden ? Şuna benzer, bazı marka otomobili satan firma sahiplerine bakarsanız BMW, Mercedes’e biner  neden sattıkları marka arabaya binmezler ? Çünkü ticaret başka, tüketim başkadır. 

Balın görünüşü, tadı, kokusu kıvamı vs aldatıcıdır.   Bizim aynı yıl, aynı kovandan aldığımız iki çerçeve balın tadında fark varken,  piyasaya sürülen balların çoğunun tadı sonradan eklenen aroma sayesinde standarttır. 

 Türkiye’de pek bilinmez ancak gelişmiş ülkelerde “RAW HONEY”  ve “PURE HONEY” kavramı vardır.  Raw yani Ham bal, arıcının kovandan aldığı balın hiçbir süreçten geçmeden tüketiciye ulaşmasıdır. Süzme ya da petekli olması farketmez.  Ancak piyasadaki balların büyük kısmı rafta balların kristalize olmaması için kaynatılmış olur. Bu işlem balın değerini ciddi ölçüde düşürür.  Pure honey ise bala aroma, mısır şurubu vs reçelimsi katkıların verilmediğini ifade eder ancak rafta kristalize olmaması için işlem görmüş olabilir.  Gerçekbal olarak bizim doğal önerimiz tükettiğimiz balın RAW yani HAM bal olmasıdır.

Bahsettiğimiz üzere bal alırken güvenmekten başka pek bir çare yok.  Her arıcı kendi balına saf der, kimse sattığı bala katkılı demez, %3-%5 saf bal üretilirken balların %100′ü saf oluyor piyasada.  Bizim, ailemizin, bizi tanıyanların işi çok kolay çünkü bir güven dertleri yok.  Bizim işimiz çok kolay çünkü ticari bir kaygımız yok. Balımız satılmasa bile biz, ailemiz ve torunlarımız bol bol yiyor.   Geçen yıl üretmiş olduğumuz bal Mart-Nisan gibi tükenmişti ve Eylül ayına kadar kimse bizden bal alamadı.  Oysaki çevremiz arıcı dolu istediğimiz kalitede ve fiyatta bal bulup bunu pazarlayabilirdik.  Aynı şekilde toptan bal talebi geliyor, 1 ton, 3 ton, 20 ton gibi.  Kimseye toptan bal vermedik ve vermeyiz, zaten bu kadar üretimimiz yok.  Diğer bal satan , üreten yerlerden aynısını isteseniz ne olur sizce ? 

Biz arısütü ve polen almayız arılarımızdan (saf bal üretimi yaptığımız için arı için çok gerekli). 2-3 kg civarı propolisimiz vardı, hiç bir ücret almadan ve bal alsın almasın ihtiyacı olduğunu söyleyenlere birer miktar ücretsiz gönderdik. Kimseden propolis için ücret talep etmedik . Propolis’in kg’mı  kalitesine göre değişmekle birlikte 2-6 bin TL dir ve propolisimiz bitmek üzeredir.

Bunu bu açıklıkla belirtmemizin nedeni malesef  bala, arıcıya olmayan güvendir. Bundan nasibimizi almak istemeyiz. Biz arılarını gezdiren yılda 2-3 defa bal üreten arıcılardan değiliz. Yılda bir defa ve tek yerde bal üretiriz.  Emin olmak isteyen ziyaretçilerimiz istedikleri zaman ziyaret edebilirler ve nasıl üretildiğini görebilirler, istedikleri kovanları kontrol edebilirler. (Temmuz-Ağustos arası bal üretimi olur onun dışında bal üretimi olmaz.).   Her arıcıyı bu açıklıkla ziyaret edemezsiniz.)

Saygılarımızla.

Geçmişten günümüze, balın sağlığımıza sayısız faydalı ve iyileştirici etkileri hem geleneksel hemde bilimsel olarak belirtilmiştir. Binyıllardır güvenle ve özenle tüketilen bal üzerindeki bilimsel çalışmalar hala devam etmekte ve bir çok araştırma kurumu ya da üniversite bu konuyla ilgili makaleler yayınlamaktadır.  Dr. Karen Spencer ‘ın yapmış olduğu çalışmalardan yaptığımız alıntılara göre balın sekiz faydası şöyle sıralanmıştır.

• Düzenli saf bal tüketimi enerjimizi arttırmanın çok sağlıklı bir yoludur. İçerdiği karbon hidrat hem enerji hemde güç verir,  dayanıklılığımızı arttır ve kaslardaki yorulmayı azaltır.
• Sabah yorgunluğunu ortadan kaldıran mükemmel bir gıdadır. Aynı zamanda acı veren larenjit ve faranjite oldukça iyi geldiği kanıtlanmıştır.
• Bal ve tarçın birlikte kullanıldığında bir çok konuda fayda sağladığı görülmüştür. Örneğin, boşaltım sistemleri enfeksiyonları, eklem iltihapları, mide bozuklukları, nefes kokması bunlardan bir kaçı.Bununla birlikte saç dökülmelerini yavaşlattığı düşünülmektedir.
• Erkeklerdeki cinsel iktidarsızlık ve kadınlardaki kısırlığın tıbbi tedavisinde kullanılmaktadır.   Ayrıca sıcak saf keçi sütü ile  saf balın karıştırılarak içilmesinin sperm sayısını önemli oranda arttırdığı bilinmektedir.
• Baldan yapılan bir kremin diğer tropikal antibiyotiklere oranla diabetik ülsere daha iyi geldiği tesbit edilmiştir. Ayrıca egzama, kanser yaraları ve kanayan diş etlerinede sürülebilir.
• Saf bal ve elma sirkesinin birlikte kullanımının miğde ağrıları, kabızlık ve hatta migren gibi bir çok konuda etkili olduğu bilinmektedir.   
• Saf bal kollestrol içermez.  Bal ve limonun birlikte kullanımı fazla kiloların atılmasında yardımcı olur ve vücüttaki kollestrolün düzenlenmesini sağlar.
• Saf bal içerdiği su oranın düşük olması nedeni ile yapışkan bir yapıya sahiptir. Kötü bakterilerin üremesine elverişsiz bir ortam verir ve çok iyi bir doğal koruyucudur. Bağışıklık sisteminin güçlenmesini destekleyicidir.

Bu sekiz faydanın yanı sıra Dr. Spencer şunları önermektedir;

Bal hak ettiği ilgiyi üzerine çeken çok önemli bir doğal maddedir. En önemli olanın doğal saf balın tüketilmesi olduğu unutulmamalıdır. Bu nedenle organik ürünleri bulmak için yerel ve taze ürünleri marketlerden alınız. Yerel, bağımsız çiftçi ve üreticileri destekleyiniz .

Dr Spencer’in diğer yazıları ve bilgilendirmeleri için ;www.karenspencerdees.com adresini ziyaret edebilirsiniz.

Arı Poleni

Her işçi arının bahar aylarında yaptığıdır çiçeklerden ya da çiçek veren bitkilerden nektar ve pollen toplamak.  Arı poleni insanların tüketimi açısından çok büyük önem taşıyan bir çok vitaminle ve besin değeri yüksek maddelerle yüklenmiştir.  Bu mükemmel gıda için özellikle polene karşı allerjisi olan çok sayıda kişinin bulunduğunu ve tüketirken bunu gözardı etmemek gerektiğini bilmek gerekir.

Arılar besin zincirinin en güçlü ve önemli adımı olan polenleri çiçeklerden topladıktan sonra bunları onların nekratlarıyla karıştırarak bir dönüşüme uğratarak polenin bir besin maddesi halini almasını sağlarlar. Bu aslında balın oluşumu kadar önemli ve bir o kadar inanılmaz bir olaydır. Bu nedenle sadece pollen olarak değil “Arı Poleni” olarak anmak daha doğru olacaktır. Bir parça arı poleni içerisinde aslında 300-500 bin pollen tozu mevcuttur.

Arı poleni içeriğine bakıldığında aslında binlerce bioaktif içeriğin olduğu görülür. Bunlar, enzimler, karotenler, yağ asidi esansı, amino asitler, doğal selat mineraller, tüm vitamin kompleksleri, lipit elementler ve insane vücudu için çok çok önemli olan antioxidantlardan fenol (karbolik asit) ve polifenol önemlidir.  Antioxidan ve doğal içerikleri açısından değerlendirildiğinde portakal, kivi, çilek, böğürtlen, kiraz , üzüm, elma, erik gibi diğer çok önemli diye bildiğimiz antioxidanlardan onlarca kat daha faydalıdır. (daha fazla…)

Çoğumuz önce çocuklarımız, sonra kendimiz için saf bal arayışı içerisindeyiz.  Aldığımız balların üzerinde yazar “%100 Saf Bal” , ya da “saf bal kristalize olabilir.”     Peki hiç paketlenmiş balların kristalize olduğunu gördük mü?  Neden saf ise kristalize olmuyor ?  Çünkü bu balların kristalize olmasını önleyecek (bununla ilgili bir yazımız olacak) işlem yapılır. Peki her “%100 Saf Bal” yazan gerçekten saf mıdır?

Soruya şöyle yanıt verebiliriz, %100 saf olan bir bal 15-20 TL ‘den satılabilir mi ?  Sadece bu yanıt dahi yeterli olmakla birlikte açıklaması şöyledir;

Balda 2 temel şekilde haksızlık yapılır.  Birincisi üretim aşamasında arıya katkı verilerek (şeker, kek vs) yapılan üretimdir.  İkincisi ise süzme balın paketlenmesi aşamasında içine mısır şurubu ve benzeri reçelimsi maddelerin katılması.  (Normal olarak petekli ballarda ikinci durum sözkonusu olmaz. )  Sorumuzun cevabı burada,  paketlenen süzme bal %100 bal içeririyorsa ve paketleme sırasında bir katkı yapılmıyor ise %100 saf bal denilmesi pek yanlış olmaz. Peki süzme yapılan bal gerçekten üretim aşamasında saf mı üretilmiş ?  Aldığınız balın üzerinde “%100 saf bal” yazması bunu ifade etmez. 

Arıcılık yaptığımız civarda da çok sayıda arı kolonisi bulunmaktadır ve kg’mı 8-12 TL arasında temin etmek mümkündür.  Ancak hiç bir saf bal üreticisi (ticari olarak yapıyor ise) bu fiyatlara bal veremez.   Neden ?   Kendimizden örnek vermek gerekirse, saf bal üretebilmek için öncelikle doğru yeri bulmak gerekir (bu işin en zor kısmıdır) .  Sonra mevsim şartları çok önemlidir ve saf bal üreticisi için kaç kg bal üretimi yapacağını önceden tahmin etmesi mümkün değildir. Eğer bir arıcı ben yıllık x kadar bal üretim kapasitesine sahibim diyor ise mutlaka bir yanlışlık vardır. Zira isterse 1000 kovan arınız olsun, mevsim şartları uygun olmaz ise hiç ama hiç bal üretimi yapamayabilirsiniz.   Bu şartlarda bu işten geçimini sağlayan saf bal üreticilerinin  yukarıda bahsettiğimiz fiyatlara bal satarak geçimini sağlaması mümkün olamaz.

Bizim “saf bal” ve “geçek bal” tanımımız şöyledir ;  Üretim aşamasında ve tüketiciye sunulurken asla ve asla hiç bir suretle katkı verilmeden yapılan baldır. Yani 500 yıl önce nasıl üretiliyor ise şu anda da öyle üretilen baldır.  Diğer yazılarımızda da belirttiğimiz üzere balın saf olması da aslında tek başına yeterli değil. Çiçek florası (hangi tür ve kaç çeşit çiçek içerdiği) ,  tarım arazilerine mesafesi gibi içeriğini etkileyen önemli faktörler mevcuttur.

Gerçekçiler ne diyor..

İstikrarlı bir bal tüketicisi olarak piyasadan markalı ballardan satın alıp tüketirken, internette yapmış olduğum arama sonucu sitenizle ve sizlerle tanıştım.İlk fırsatta vermiş olduğum siparişim üzerinede balınız hakkında birşeyler söyleme gereği duydum.
Balınızı tattığımda yoğum bal kıvamının yanında ayrıca bir aroma tadı hissettim.Bu aroma tadı balınızdan tekrar tekrar yememe sebep oldu.Diğer tükettiğim markalı ballarda bu tadı alamamıştım.Tahminimce çiçeklerin o güzel tadı balınızda mevcut.Balınız oldukca leziz.Ayrıca petekli bal alma konusunda da tereddütlerim vardı.Balınızdan tattığımda peteğininde hemen ağızda eridiğini farkettim.Artık rahatlıkla balınızı tüketebilir ve herkese tavsiye edebilirim.
Ayrıca iletişim ve kargo sürecinde göstermiş olduğunuz ilgi ve alaka için,paketlemede göstermiş olduğunuz özen için Münür Bey ile Tarkan Bey e tekrar teşekkür etmek isterim.
İyi çalışmalar dilerim.

Ali Bakova ( 10.12.2010 – Ordu )

(daha fazla…)