GERÇEK BAL

Arıcılık için arazi yapısı itibarıyla (yükselti değişkenliği 850- bin 900 m) uygun bir yapıda bulunan Koyulhisar, zengin ve sürekli bir floraya sahip. İlçede bulunan yaklaşık 15 bin kovandan yıllık ortalama 500 ton bal elde edilirken, balın tamamının satılması durumunda Koyulhisar ekonomisine katkısının yaklaşık 3 milyon YTL’lik olacağı belirtliyor.

 

Arıcılığın Genel Durumu

Tokat Tarım İl Müdürlüğü’nde görevli Veteriner Hekim Muhsin Alkan arıcılıcılık sektörünü gazetemize değerlendirdi. Veteriner Hekim Alkan’ın verdiği bilgilere göre, Türkiye, dünyadaki arı varlığında yüzde 5, bal üretiminde yüzde 3, dış satımda ise yüzde 1 büyüklükte. Yine Türkiye, sahip olduğu 4 milyon dolayındaki kovan varlığı ve 63 bin ton dolayındaki bal üretimi ile dünyada 3. ve 4. sıralarda yer alarak hem kovan varlığı hem de bal üretimi bakımından dünyanın en önemli ülkeleri arasında yer alıyor. Ancak bu önemli gelişmeye karşın, ülkemizde kovan başına ortalama bal üretimi 16 kg dolayında olurken, 20 kg olan dünya ortalamasının altında yer almakta. Bununla birlikte, Türkiye’nin dünya bal ticaretinde yüzde 1.87′lik bir payla 10. sırada yer alışı sahip olunan kovan varlığı ve bal üretimiyle uyum sağlamamakta.
Bugün dünyada 56 milyon dolayında arı kovanı bulunmakta ve bunlardan 1.2 milyon ton dolayında bal üretilmekter. Üretilen balın 1/4′ü ticarete konu olmakta ve dış satımın yüzde 90′ı 20 dolayındaki bal üreticisi ülkeden yapılmakta. Dünyanın en çok kovan varlığına (65 milyon) sahip ve bal üreten (211 bin ton) ülkesi Çin.

 

 

Koyulhisar’da Arı Sayısı Düştü

Sektörün Sıkıntıları

Ayrıca insan sağlığını korumak için, arı hastalıklarında kullanılan ilaçları reçetelerine uygun olarak kullanılmalı, kalıntı oluşturacak yasaklı maddeleri kesinlikle kullanmamalı. Aksi takdirde uzun vadede arıcılıkta telafisi mümkün olmayan büyük zararlara yol açılabilir. Özelikle her arıcının Türk Gıda Kodeksi Bal Tebliğini okuması ve onu adı gibi bilmesi bir şart. Bal paketleme tesislerinden alınan bal numunelerinin laboratuvar sonuçlarının çoğunun Türk Gıda Kodeksi Bal Tebliğine uymadığı, bunun sonucunda 6 bin YTL para ve bu işletmelerin kapatma cezası aldığı, bu işletmelerin bizim dikkatsizlik sonucu aldıkları bu cezalar, bal pazarlama imkanlarını daralttığı ve bala olan güveni vatandaş nazarında düşürdüğü, daha önemlisi tüketicinin sağlığıyla oynandığı asla unutulmamalı. Ayrıca ülkemizin bu yüzden ihracat sıkıntısı yaşadığı, ihraç edilen ürünlerde geri gelmekte, ihracatçı firmaların zorluklarla karşı karşıya kaldığı akıldan çıkarılmamalı.

Markalaşma güvenle başlar

Koyulhisar balını kendi bölgemizde paketleme ve ambalajlama izni alarak piyasaya sunmamız gerekmekte. Bu durumda güvenli bal üretildiği takdirde, markalaşma süreci de başlamış olacak. Bu aşamadan sonra, sürecin başarılı olması tamamen bal üreticilerine ait olacak. Arıcılık yan ürünlerinden arı sütü, polen, propolis ürünleri üreterek ürün çeşitliliği sağlanması gerekmekte. Bunun için ambalajlama ve paketleme izni alınarak profesyonel bir pazarlama uygulanmalı. Aksi takdirde herkes kendi ürününü kendi pazarlama yoluna gitmeye devam ederse arıcılık sektörünün bu aşamadan ileriye gitmesi mümkün olmayacak. Bireysel üretimde Koyulhisarlı üreticilerin gelebileceği en yüksek noktaya geldiği düşünülmekte. Özellikle petek olarak elde edilen arı ürünlerinin çeşitlendirilerek, Koyulhisar’da ambalajlamalı paketlemeli tek elden güvenli ve markalı olarak pazara sunulması büyük önem arzetmekte.

Koyulhisar, saf balda markalaşmalı

Koyulhisar, eğer güven konusunda markalaşırsa bu işten çok para kazanacağı kesin gözükmekte. Güven çok önemli. Önemli bir yazarın gazetedeki köşesinde “Günde bir kaşık saf bal, bulunması çok zor” diye yazması aslında dikkat edilmesi gereken bir konu. İşte başarı da burada saklı aslında. Bu konu hakkında çok düşünülmeli. Koyulhisar saf bal üretimi olarak, ülke çapında markalaşabilirse, pazarlama konusundaki sıkıntıları aşmak çok kolay olacak. Önemli olan nihai tüketicilerin güvenini tam olarak kazanmak gerekmekte. Bu tabi ki kolay olamayacak. Bunun için zamana planlamaya ve birlikte hareket etmeye ihtiyaç var. Bal üreticileri bu hususta toplantılar yapmalı, resmi ve yerel yöneticilerin organizasyonu ile toplantılar, seminerler vs. ile bilgilendirilmeli. Akabinde belli bir olgunlaşma ve fikir birlikteliği yakalandığında fiili çalışmaya zaman kaybetmeden geçilmeli. Bal mevsiminde şeker şurubu (sakaroz), ticari glikoz vb. besleyicilerle arıların beslenmemesi büyük önem arz etmekte. Bal mevsimde tedavi, takviye edici ilaç vb. maddeler kullanılmamalı. Süzme bala verilen teşvik miktarları artırılarak, petek bala da uygulanmalı. Hali hazırda Tarım ve Köyişleri Bakanlığı’nın arıcılık teşvikleriyle ilgili mevzuat açısından üreticiler bilgilendirilmeli aynı zamanda üreticilerimiz bu konuda talepkar olmalı.

Bal üretimini artırmak amacıyla bazı ülkelerde falezya (arı otu) bitkisi ekilmekte. Arı otunda çiçeklenme süresi bir bitki için 1 ay, bir tarla için ise 1,5-2 ay. Yapılan araştırmalar 1 m2 alanda 3 bin 500-4 bin adet çiçek oluşturabileceğini göstermekte. Arı otu, balarılarının nektar ve polen kaynağı olarak dünyanın en üstün 20 bal bitkisi içerisinde yer almakta, ABD, Almanya, Rusya ve Yugoslavya gibi ülkelerde bal arılarının yararlanılması amacıyla yetiştirilmekte.

Bal alırken bunlara dikkat edin!

Tüketiciler bal satın alırken gerçek bal ile şekerli balı ayırt etmek için şu özelliklere dikkat etmesi gerekmekte: Gerçek balın kendine has kokusu, tadı, aroması, rengi (mat olur) vardır. Şekerli petek balların rengi daha parlak olurken, kağıda bulaştırılıp yakıldığında yanmaz. Hakiki bal ise yanar. Zabit kalemi (eskiden sık kullanılırdı) bala bulaştırdıkları kağıda yazı yazarken şekerli balda yazı dağılır, diğerinde düzgün yazılırdı.
Fiyatı aşırı düşük baldan sakınılmalı. Tarım ve Köyişleri Bakanlığı’nın üretim iznine dikkat edilmeli. Hakiki bal bir süre bekledikten sonra fiziksel olarak kendini korumak için krem kıvamına gelir. Şekerlenme adı verilen bu değişim, pamuk çiçeği ve ayçiçeği balında 1 ay, yayla çiçeği balında ise 3-4 ay sonra gerçekleşmekte. Ancak kremleşen bal, ılık suya atıldığında tekrar akışkan hale geliyor. Glikozla yapılan sahte ballar ise birkaç yıl beklese bile hiçbir değişime uğramaz, tadı da akide şekerine benzer. Görüldüğü üzere ısı düşmesine bağlı olarak halk arasında şekerlenme diye tabir edilen krıstalizasyon hakiki balda olması gereken bir özelliktir. Buzdolabında uzun süre bekletilen bal kristalize olmuyorsa baldan şüphe etmek gerekir. 

 

 

 

 

Arılar neden ölüyor?

Tüm dünyada arıların gizemli bir şekilde ortadan kaybolmasının nedenleri araştırılırken Türkiye’de de benzer durumlar yaşandı. Arı ölümleri, genelde küresel ısınmaya, yani ‘yalancı bahara’ bağlanıyor. Asıl sebeplerden biri, hastalık kıskacındaki arıların dirençsiz olması. Arıcıların ortak görüşü; kuraklık, fark edilemeyen “varroa” paraziti ve arı kolonilerinin kışa zayıf girmesi 2007 yılında koloni ölümlerinin nedeni olarak değerlendirilmekte. Önümüzde ki yıllarda küresel ısınma devam edecek olursa, koloni ölümleri çoğalması muhtemel beklentiler arasında. Hacettepe Üniversitesi (HÜ) Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü öğretim üyesi ve HÜ Arı ve Arı Ürünleri Araştırma ve Uygulama Merkezi (HARÜM) Müdürü Prof. Dr. Kadriye Sorkun, küresel ısınmanın tüm dünyada ayılarla arıları vurduğunu belirtirken, ”Arılar olmayınca insanların bitkisel besinleri de zarar görecek” dedi.

 

“Suçlu cep telefonları mı?”

 

 

 

 

 

 ■ Haber: Ahmet Turan SÖYLER

     www.koyulhisarhaber.com